Σύμβαση του Χαιρεφάνη και της πόλης της Ερέτριας για την κατασκευή εγγειοβελτιωτικών έργων και την εκμίσθωση γης Χρονολόγηση: 4ος αιώνας π.Χ.

Διαστάσεις: Ύψος 0,86μ. Πλάτος 0,47μ. Πάχος 0,09μ.

 

Η συγκεκριμένη μαρμάρινη στήλη με το σχετικό ψήφισμα είναι σπασμένη περίπου στη μέση με αποτέλεσμα να απουσιάζει το δεξιό μισό τμήμα και η κάτω απόληξή της. Τόπος προέλευσης σήμερα: Επιγραφικό Μουσείο Αθήνας (ΕΜ 11553)

Γενική εισαγωγή

Η αρχαία αυτή επιγραφή αναγράφει τη σύμβαση ανάμεσα στον Χαιρεφάνη και την πόλη της Ερέτριας, με βάση την οποία ο Χαιρεφάνης αναλαμβάνει δημόσια έναντι της πόλης και των πολιτών της να μετατρέψει μία βαλτώδη έκταση στην επικράτεια της Ερέτριας σε καλλιεργήσιμη γη. Αναλαμβάνει δηλαδή να εκτελέσει τα αποξηραντικά έργα της περιοχής με δικά του έξοδα, καταβάλλοντας μισθό τριάντα ταλάντων στην πόλη, με αντάλλαγμα τη δεκαετή καλλιέργεια της εν λόγω περιοχής από τον ίδιο, με την ταυτόχρονη υποχρέωση της συντήρησης του υπονόμου αποχέτευσης των νερών και των άλλων έργων.

Η πόλη δεν αναλαμβάνει να πληρώσει τον εργολάβο μετά την ολοκλήρωση του έργου, ούτε συμμετέχει στις οποιεσδήποτε δαπάνες, παρέχοντας μόνο άυλες παροχές στον εργολάβο, όπως φορολογικές ελαφρύνσεις, δικαστική ασυλία και εξασφάλιση της απρόσκοπτης εκτέλεσης των εργασιών. Η μη συμμετοχή της πόλης στις δαπάνες του έργου και το υψηλό ενοίκιο που συμφώνησε να καταβάλει στην πόλη ο Χαιρεφάνης, υποδηλώνουν ότι η αποξήρανση ήταν μεν ένα παρακινδυνευμένο εγχείρημα, αλλά και ότι η έκταση που θα απελευθερώνονταν από τα νερά ήταν μεγάλη και γόνιμη. Η καλλιέργειά της θα απέδιδε φαίνεται τόσα οφέλη, ώστε ο Χαιρεφάνης και οι συνέταιροί του να μπορούν να πληρώνουν στην πόλη ένα χρηματικό ποσό, αποβλέποντας σε απόσβεση των χρημάτων τους σε δέκα χρόνια, αποκομίζοντας στο τέλος και κάποιο καθαρό κέρδος. Η σύμβαση αναφέρει επιπλέον πώς για δέκα χρόνια τα προϊόντα που θα παράγονταν από την έκταση αυτή δεν θα φορολογούνταν εφόσον θα πωλούνταν στην Ερετρική, παρέχοντας έτσι κίνητρο στον Χαιρεφάνη και τους συνεταίρους του να πωλούν τα προϊόντα μέσα στην επικράτεια της Ερέτριας, ώστε να υπάρχει όφελος για τους πολίτες της περιοχής. Μετά το πέρας της δεκαετίας η γη θα παραδίδονταν τελικά στον ιδιοκτήτη της.

Η λίμνη στην οποία αναφέρεται η σύμβαση, ήταν με βάση την επιγραφή, η λίμνη Πτέχες μέσα στην επικράτεια της πόλης της Ερέτριας, ενώ η σύγχρονη έρευνα θεωρεί πως πρόκειται μάλλον για τη λίμνη του Δύστου. Ο ανάδοχος του έργου Χαιρεφάνης θα πρέπει να ήταν ένας σπουδαίος μηχανικός της εποχής του, με πιθανή καταγωγή από τα Μέγαρα ή την Άνδρο, μέρη που αναφέρονται σχετικά στην επιγραφή.